IMEXCO và UNESCO thúc đẩy bảo tồn văn hóa Trà Việt
Mục Lục
Chuỗi sự kiện “Từ lá trà tới di sản – Con đường văn hóa dẫn lối phát triển bền vững” diễn ra tại Đà Lạt trong hai ngày 4-5/7/2025, đánh dấu hoạt động mở đầu trong khuôn khổ dự án hợp tác giữa Công ty Cổ phần Thương mại Imexco Việt Nam (IMEXCO) và UNESCO giai đoạn 2025–2029.
Không chỉ tập trung vào việc gìn giữ giá trị văn hóa gắn với trà, dự án hướng tới tạo thêm lợi ích cho cộng đồng địa phương thông qua kết nối di sản với sản xuất, sinh kế, du lịch và tiêu dùng có trách nhiệm. Từ đó, văn hóa Trà Việt được tiếp cận như một nguồn lực có thể đồng hành cùng các mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.
IMEXCO và UNESCO khởi động dự án hợp tác giai đoạn 2025–2029
Chuỗi sự kiện tại Đà Lạt mở đầu cho dự án “Nâng cao lợi ích cộng đồng địa phương thông qua tăng cường quan hệ đối tác để thúc đẩy bảo tồn di sản và thực hành bền vững”, do IMEXCO phối hợp cùng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) triển khai trong giai đoạn 2025-2029.
Dự án tập trung vào việc nâng cao lợi ích của cộng đồng địa phương, trong đó có doanh nghiệp nhỏ, phụ nữ và người lao động, thông qua bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa gắn với chuỗi sản xuất tại địa phương.
Theo định hướng triển khai, chương trình được thực hiện tại Hà Nội, Lâm Đồng, Mộc Châu và một số khu vực sở hữu di sản được UNESCO công nhận, trong đó có Phong Nha – Kẻ Bàng.
Điểm đáng chú ý của mô hình hợp tác là việc đặt bảo tồn văn hóa trong mối liên hệ với hoạt động kinh tế và đời sống cộng đồng. Thay vì xem di sản như một giá trị tách biệt cần được lưu giữ, dự án hướng tới khả năng chuyển hóa những giá trị đó thành nguồn lực cho sinh kế, sản xuất và phát triển địa phương.
Văn hóa Trà Việt từ di sản cộng đồng đến nguồn lực phát triển
Trà đã hiện diện lâu đời trong đời sống của người Việt, gắn với tập quán sinh hoạt, văn hóa giao tiếp, ký ức cộng đồng và tri thức bản địa tại nhiều vùng miền. Đằng sau một sản phẩm trà không chỉ có vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất, mà còn là kinh nghiệm của người trồng trà, phương thức chế biến, tập quán thưởng trà và những giá trị được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Trong bối cảnh thị trường và phương thức sản xuất liên tục thay đổi, một số làng trà truyền thống đứng trước thách thức trong việc duy trì các thực hành văn hóa và tri thức bản địa. Vì vậy, bài toán bảo tồn không chỉ nằm ở việc lưu giữ những giá trị đã có, mà còn ở khả năng tạo ra điều kiện để cộng đồng tiếp tục thực hành, phát triển và hưởng lợi từ chính di sản của mình.
“Từ lá trà tới di sản” được xây dựng theo hướng tiếp cận này. Chuỗi hoạt động đồng thời hướng tới mục tiêu từng bước xây dựng Không gian văn hóa trà trở thành một ứng cử viên tiềm năng cho Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Đây là định hướng dài hạn, trong đó giá trị văn hóa của trà được đặt song song với sự tham gia của cộng đồng và khả năng tạo ra những lợi ích kinh tế, xã hội bền vững.
Doanh nghiệp đóng vai trò kết nối cộng đồng với thị trường
Được thành lập năm 2009, IMEXCO hoạt động trong bốn lĩnh vực gồm phân phối, xuất nhập khẩu, nghiên cứu và phát triển, tư vấn và đầu tư, đồng thời xây dựng quan hệ hợp tác với nhiều doanh nghiệp và tập đoàn quốc tế. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp đang mở rộng cách tiếp cận đối với phát triển bền vững thông qua những sáng kiến gắn thị trường với giá trị cộng đồng và văn hóa bản địa. Trong đó, sáng kiến Trà MAITE thể hiện một hướng đi cụ thể nhằm kết nối sản phẩm trà với câu chuyện về di sản, sản xuất có trách nhiệm và lợi ích của cộng đồng địa phương.
Tại sự kiện, Chủ tịch IMEXCO Trần Mạnh Hảo chia sẻ định hướng của doanh nghiệp là thúc đẩy quá trình chuyển đổi sản xuất và tiêu dùng theo hướng bền vững, đồng thời nâng cao nhận thức của người tiêu dùng đối với những sản phẩm, dịch vụ mang giá trị văn hóa và thân thiện hơn với môi trường.
Ở góc độ UNESCO, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker nhấn mạnh rằng di sản không chỉ cần được bảo tồn mà còn có thể trở thành nền tảng hỗ trợ cộng đồng phát triển. Sự hợp tác với IMEXCO vì vậy hướng tới việc tạo thêm cơ hội để nghệ nhân, phụ nữ, thanh niên và các cộng đồng tại vùng trà tham gia vào quá trình phát huy giá trị di sản.
“Tea Tour” mở rộng chuỗi giá trị từ văn hóa trà đến du lịch bền vững
Một dấu mốc khác trong chuỗi sự kiện là lễ ký kết biên bản hợp tác giữa IMEXCO và Công ty TNHH MTV Dịch vụ Lữ hành Saigontourist về việc triển khai dự án “Tea Tour”, với sự chứng kiến của Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam. Dự án hướng tới xây dựng mô hình trải nghiệm trong đó người làm du lịch, nhà cung cấp sản phẩm tại địa phương và du khách không chỉ tham gia vào một hành trình tham quan, mà cùng trở thành những chủ thể có trách nhiệm trong chuỗi giá trị gắn với văn hóa trà.
Thông qua việc kết hợp năng lực của các bên, “Tea Tour” được định hướng phát triển thành chuỗi giá trị du lịch bền vững gắn với di sản Trà Việt, qua đó tạo thêm động lực gìn giữ bản sắc, gia tăng giá trị kinh tế tại địa phương và khuyến khích các lựa chọn tiêu dùng có trách nhiệm.
Cách tiếp cận này cũng mở rộng phạm vi của hoạt động bảo tồn. Văn hóa trà không chỉ được giới thiệu qua sản phẩm cuối cùng, mà có thể được trải nghiệm thông qua con người, vùng nguyên liệu, nghề thủ công, không gian văn hóa và những câu chuyện hình thành nên bản sắc của từng vùng trà.
Từ bảo tồn di sản đến một hệ sinh thái phát triển bền vững
Chuỗi sự kiện “Từ lá trà tới di sản” tại Đà Lạt cho thấy một hướng tiếp cận trong đó bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế địa phương và trách nhiệm của doanh nghiệp được đặt trong cùng một hệ sinh thái.
Với dự án hợp tác cùng UNESCO giai đoạn 2025 – 2029 và bước kết nối tiếp theo thông qua “Tea Tour”, IMEXCO đang tham gia vào quá trình đưa giá trị văn hóa Trà Việt đến gần hơn với cộng đồng, thị trường và các mô hình phát triển có trách nhiệm.
Hành trình từ một lá trà đến giá trị di sản vì vậy không chỉ là câu chuyện về bảo tồn truyền thống. Đó còn là quá trình tạo điều kiện để cộng đồng tiếp tục gìn giữ, thực hành và phát triển những giá trị văn hóa của mình trong một bối cảnh kinh tế – xã hội mới.
Khám phá thêm về chuỗi sự kiện tôn vinh văn hóa trà Việt và hành trình hợp tác giữa IMEXCO và UNESCO qua các bài viết trên những cơ quan báo chí uy tín:
